In 1912 richtten een aantal 'bezorgde' particulieren in Arnhem een openluchtmuseum op. Ze zagen dat door de toenemende industrialisatie en verstedelijking een grote rijkdom aan Nederlandse tradities en regionale verscheidenheid verloren dreigde te gaan. De stichters pachtten het landgoed De Waterberg van de gemeente Arnhem. Een zestal gebouwen werd naar het terrein overgebracht en zo opende het Nederlands Openluchtmuseum op 13 juli 1918 zijn poorten. In 1941 werd het Openluchtmuseum 'Rijksmuseum voor Volkskunde', waarna enkele moeilijke oorlogsjaren zouden volgen.

Sinds 1 januari 1991 is de stichting 'Het Nederlands Openluchtmuseum' verantwoordelijk voor het voortbestaan. De gebouwen en voorwerpen bleven echter eigendom van het Rijk. Voor het beheer en onderhoud ontvangt de stichting jaarlijks een bijdrage van het Rijk: het museum is zelf verantwoordelijk voor de exploitatie.

Het Nederlands Openluchtmuseum is een nationaal museum over de cultuur van het dagelijks leven van gewone mensen.